Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Akademi Kurulu Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin eski rektörü sıfatıyla, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ve Prof. Dr. İsmail Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını, Akdeniz’in ortak geçmişi, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerle beslenen çok katmanlı bir tarihe dayandığını vurguladı. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyılın ticari ve finansal bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden güncel iş birliklerine uzanan süreci ana hatlarıyla değerlendirdi.

Tarihsel Belgeler ve Akademik İş Birliği

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti. Ayrıca TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Büyükelçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı.

Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihsel belgeler ile diplomatik raporlardan yararlanılarak hazırlanan eserin, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Tarihi ve kültürel mirası bilimsel yöntemlerle araştırmanın ve gelecek nesillere aktarmanın TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında yer aldığını söyledi.

Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine de özel vurgu yaptı. Roma’da katıldığı, Avrupa Birliği destekli Water4All projesine ilişkin atık su geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine yapılan araştırmalara değindi. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını ve üniversiteler, bilim akademileri ile araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemini belirtti.

TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi.

Bilim Diplomasisi ve Dünya Bilim Forumu

Koyuncu, bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmenin temel araçlarından biri olduğunu belirterek, uluslararası bilimsel iş birliklerinin iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde belirleyici olacağını ifade etti. Bu çerçevede TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) değindi ve Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu söyledi.

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü) modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden (ODTÜ) Ebru Boyar, geç Osmanlı dönemi İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.