TÜBA Başkanı Şeker, ISC Bölgesel İş Birliği Vizyonunu Anlattı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Uluslararası Bilim Konseyi (ISC) tarafından düzenlenen ISC Orta Asya ve Güney Kafkasya Bölgesel Odak Noktasının resmi açılış törenine Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te katıldı. Bilim akademilerinin temsilcilerinin bir araya geldiği programda, bölgesel bilimsel iş birliği, ortak araştırma öncelikleri ve uluslararası bilim politikalarında bölgenin ağırlığının artırılması ele alındı.

Program, Özbekistan Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Shavkat Ayupov ile Özbekistan Yenilikçi Kalkınma Ajansı Direktörü Uktam Salomov’un konuşmalarıyla başladı. ISC Başkanı Prof. Dr. Robbert Dijkgraaf’ın video mesajının ardından ISC Üst Yöneticisi Dr. Salvatore Aricò, kurumun bölgesel yapılanmasını anlattı. Özbekistan Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Shahlo Turdikulova ise bölgesel odak noktasının kuruluş amaçlarını ve hedeflerini sundu. Açılışta, bölgesel odak noktasının kurulmasına ilişkin iş birliği anlaşması Aricò ile Ayupov tarafından imzalandı.

Bölgeden Ortak Akıl Çağrısı

Aricò, bölge ülkelerinin güçlü bilimsel geleneklere sahip olduğunu ve küresel bilime önemli katkılar sunabileceğini söyledi. Bir yıl önce Taşkent’te bölge akademilerinin ISC ile daha yakın çalışma talebinde bulunduğunu hatırlatan Aricò, bu talebe yanıt verildiğini belirtti. Ayupov ise su ve gıda güvenliğinden genç araştırmacıların bölgede tutulmasına kadar birçok ortak sorunun bulunduğunu ifade etti.

Program kapsamında Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan temsilcileri ülkelerindeki bilimsel çalışmaları ve bölgesel iş birliği imkanlarını anlattı. TÜBA Başkanı Şeker’in de konuşmacı olarak yer aldığı oturumda ise akademiler arası ağların güçlendirilmesi görüşüldü.

Kalıcı İş Birliği İçin Dört Öneri

Şeker, bölgesel bilimsel iş birliğinin kalıcı olması için düzenli ve sürdürülebilir faaliyetlerin gerekliliğine dikkat çekti. Türk dünyası akademilerinin yaz okullarının sekiz kez düzenlendiğini ve Ağustos 2026’da Konya’da 11 ülkeden 77 genç araştırmacının bir araya geleceğini belirtti. Ayrıca TÜBA ve TÜBİTAK’ın 2023’ten bu yana yürüttüğü Aziz Sancar Araştırma Bursu Programı ile Özbekistanlı genç araştırmacıların Türkiye’deki laboratuvarlarda çalışabildiğini aktardı.

Şeker’in diğer önerileri arasında ortak tarihi ve kültürel mirasın bilimsel iş birliği için güven zemini oluşturması, doğa ve sosyal bilimlerin birlikte ele alınması ve mevcut bilimsel ağlar arasında bağlantı kurulması yer aldı. TÜBA’nın yaklaşık 40 ikili anlaşmasına değinen Şeker, yeni mekanizmanın mevcut yapıları tekrarlamak yerine akademiler, bakanlıklar ve uluslararası kuruluşlar arasında bağlayıcı bir rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Öncelikli Alanlar: Su, Deprem, Sağlık ve Yapay Zeka

Şeker, su ve iklim, deprem, gıda ve sağlık ile yapay zekayı öncelikli iş birliği alanları olarak sıraladı. Orta Asya’daki su kaynakları ve buzul değişimlerinin ortak araştırmalarla incelenmesi gerektiğini belirtti. Deprem konusunda sismik verilerin paylaşılmasını ve dayanıklı yapı sistemlerine ilişkin ortak çalışmaları önerdi. Sağlık ve gıda güvenliğinde